Menu
FacebookTwitterLinkedInRSS Feed
Atmosferdeki Uçak İzleri Atmosferdeki Uçak İzleri

Atmosferdeki Uçak İzleri

İlk kez Ankara Elmadağ yakınlarında gözlemevi yeri ararken atmosferde çok miktarda uçak izi farketmiştim. Yanımda bulunan arkadaşımla neden böyle çok demiştim ve sanırım o da bana sonbaharda çok olur hocam demişti. Bugün yine İstanbul semalarında bol miktarda uçaklar giderken iz bırakıyordu, onların fotoğrafını çektim. Gerçekten sonbaharda mı çok oluyor diye araştırıken doğal olarak googling yaptım. İşte öğrendiklerim.

Uçaklar kerozin yakıtlarını yaktıklarında ekzoslarından karbon dioksit ve su buharı çıkıyor. Bizi ilgilendiren ikincisi. Düşük sıcaklıkta ve basınçta çıkan su buharı hemen küçük buz kristallerine dönüşüyor ama ne zaman. Uçaklar yaklaşık 10 000 metrede uçtukları için o yükseklikte sıcaklık -40 derece yöresinde, dolayısıyla su buharı hemen buz oluyor.

Eğer o ortamda nem oranı %60'ın altında ise uçağın izi en fazla 1-2 dakika gözüküyor, daha sonra buharlaşıyor, buna süblimleşme diyoruz. Yani sıvı hale geçmeden katıdan buharlaşma. Eğer sözkonosu ortamda nem oranı %70'lerin üzerinde ise uçağın izini uzun süre görüyoruz, atmosferde kalıyor, çünkü ortam doygun olduğu için süblimleşme hemen olmuyor.

Ucak-izleri-2

Bu bir anlamda soğuk havalarda ağzımızdan çıkan sıcak havanın atmosferde oluşturduğu buhara benziyor ama bir farkla. Sıcak nefesimiz soğuk havada bir yoğunlaşmaya neden olur ve buharı görürüz. Fakat bu yoğunlaşan hava hemen buharlaşır ve yok olur. Uçak izlerinde yüksek nem oranında oluşan buz buharlaşamadığı için uzun süre bazen saatlerce gökyüzünde kalabiliyor.

Sonuç olay sonbahara özgü değil, havadaki nem oranına bağlı. Atatürk havalanına inen uçaklarda bugün o iz yoktu. Sadece İstanbul üzerinden transit geçen uöçaklarda görülüyordu, nedeni de yüksekten uçmaları. Güneş battıktan sonra dahi onları kızıl renkte görmek mümkündü ki ikinci fotoğraf o anı gösteriyor. Bu durum da İstanbul'da yağmur yağması yakın demektir.

yukarı çık