Menu
FacebookTwitterLinkedInRSS Feed
Güneşi İncelemek İçin Yeni Bir Gözlemevi : IRIS Güneşi İncelemek İçin Yeni Bir Gözlemevi : IRIS

Güneşi İncelemek İçin Yeni Bir Gözlemevi : IRIS

Astrofizik dünyası gökyüzündeki yıldızları anlayabilmek için önce Güneş'i iyi anlamamız gerekir düşüncesinden hiç vazgeçmemiştir. Her şeyden önce yakınımızda ve yüzeyini görebiliyoruz, halbuki diğer yıldızları biz nokta gibi görüyoruz. Her ne kadar astrofizikçiler bazı gözlem teknikleri geliştirdilerse de henüz başka yıldızların yüzeylerini göremiyoruz. O nedenle son 10 yıldır uzaya bir çok gözlemevi uzaya yerleştirildi ve Güneş daha ayrıntılı inceleniyor.

Bunların içinde bir çoğunuzun bildiği SOHO uydusu gelir. Hemen hemen her an güneşin ışık küre, renk küre ve taç katmanın fotoğraflarını çeker ve internete koyarlar. SOHO'dan sonra iki tane Stereo uydusu fırlatıldı. İkisi de yerin güneş çevresindeki yörüngesine yerleştirildi ama bir tanesi yerin önünde diğer yerin arkasında ve bunlar şu anda dünyamızdan çok uzakta. Stereo'lar sayesin güneşin arka yüzünde neler olduğunu da gözleyebiliyoruz. Son olarak DSO (Dynamical Solar Observatory) uydusu çok ayrıntılı gözlem için atılmıştı, internetten takip edebilirsiniz.

Gunes-IRIS-2

27 Haziran'da bu çalışan gözlemevlerine ek olarak IRIS (Interface Region Imaging Spectrograph) gözlemevi yörüngeye oturtuldu. Görevi taç katmanındaki enerjinin oraya nasıl taşındığını anlayabilmek. Gözümüze gelen ışınların çıktığı ışık kürenin sıcaklığı 6000 derece iken daha üstteki taç katmanın sıcaklığı 1-2 milyon derecedir. Bu sıcaklığı meydana getiren enerjinin renk küre ile taç katmanın arasında bulunan geçiş bölgesinden kaynaklandığı ileri sürülür.

Gunes-IRIS-3

İşte IRIS, bu geçiş bölgesinin fotoğraflarını çekecek ama müthiş bir ayırma gücü ile. Filtre değil bir tayçaker kullanıyor ama çektiği fotoğraflar 0.1 nm gibi dar bantda alacak. Her saniye bir görüntü alıyor ama aldığı görüntü güneş yüzeyinin sadece 0.01'i kadar. Yani bir anlamda güneşe mikroskopla bakacak diyebiliriz. Ayrıca geniş bir tayfsal aralıkta geçiş bölgesinin her yüksekliğinde görüntü alabileceği için enerjinin nasıl taşındığı anlaşılabilecek.

İlk görüntüde aynı bölgenin SDO ve IRIS ile çekilmiş iki fotoğrafını görüyorsunuz. IRIS ile alınan görüntü ne kadar net, hemen farkediliyor. Bu gözlemevinin ilk ışığı olarak bu fotoğraf çekildi.

Gunes-IRIS-4

yukarı çık